Leksikon multikulturalnosti - S


A B C Č Ć D Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z Ž

Slovaci u Vojvodini

Doseljavali su se u nekoliko talasa u 18. veku nakon oslobođenja Habzburške monarije od turske vlasti. Naseljavanje Bačke i Srema vezuje se za početak 19. veka. Kolonisti su uglavnom bili siromašni seljaci i zanatlije, ali sa njima, u manjem broju, dolaze i obrazovani učitelji i sveštenici. Slovaci su naselili Bački Petrovac davne 1745. godine. U Banatu 1784. godine, osnivaju Slovački Bardanj, naselje kod Begeja u blizini današnjeg Zrenjanjina. Zatim, prelaze u Ečku, a odatle, veći broj usled teških životnih uslova nastavlja dalje kretanje ka jugu i 1802–1803. godine oko 1000 Slovaka naseljava Kovačicu. Četiri godine kasnije, 1806. godine, naseljavaju Padinu, drugo naselje u kojem i danas najveći broj stanovnika čine Slovaci. Iako su u Slovačkoj većinom rimokatolici, Slovaci u Vojvodini su protestanti (evangelici). Odmah po dolasku na ove prostore, organizovali su se i crkveno, posle donošenja Patenta o toleranciji 1781. godine. Prva Evangelička crkva je sagrađena 1783. godine u Bačkom Petrovcu. Počeci slovačke štampe datiraju još iz 1864. godine, kada počinje izdavanje časopisa „Slavik“ i „Zornička“. Prva štamparija Kultura osnovana je 1919. godine u Bačkom Petrovcu. U ovoj štampariji štampane su sve knjige, časopisi i novine na slovačkom jeziku. Godine 1944. osnovana je Novinarsko-izdavačka ustanova Hlas ľudu, koja je 1952. godine pridružena štampariji Kultura. Najznačajnija ustanova za kulturu Slovaka bila je Matica slovačka osnovana u Bačkom Petrovcu 18. maja 1932. godine. Slovaci su danas treća po brojnosti nacionalna manjina u Vojvodini. Prema podacima popisa iz 2011. godine broj pripadnka slovačke nacionalne manjine bi je 52.750, a oni žive u: Bačkom Petrovacu, Kulpinu, Gložanu, Kisaču, Pivnicama, Laliću, Selenči, Lugu, Ljubi, Kovačici, Padini, Belom Blatu, Hajdučici, Janošiku, Slankamenačkim Vinogradima. Govore slovačkim jezikom, koji je i jedan od zvaničnih jezika u Vojvodini. Kulturni život Slovaka oduvek je bio izuzetno. To se pre svega odnosi na likovnu umetnost – naivno slikarstvo po kojem su Slovaci poznati. U centru slovačke naivne umetnosti, Kovačici, od pedesetih godina 20. veka stvaraju se dela inspirisana slovačkim običajima, životom na selu i tradicijom. Najistaknutiji slovački naivni slikari su Martin Jonaš (1924–1996) i Zuzana Halupova (1925–2001), oboje rodom iz Kovačice, koji su svojim delima ostvarili veliki uspeh ne samo u našoj zemlji, već i na brojnim izložbama u svetu. Osnivanjem galerije naivne umetnosti „Galerija Babka“ 1991. godine, Kovačica nastavlja da okuplja naivne umetnike, koji danas u ovom mestu ima preko 40. U Vojvodini postoji 16 osnovnih škola gde se nastava održava na slovačkom jeziku, a u Bačkom Petrovcu i Kovačici su osnovane i slovačke gimnazije. Pozorišni amaterizam slovačke nacionalne zajednice je veoma razvijen. Najpoznatije pozorište u Vojvodini koje izvodi predstave na slovačkom jeziku je Pozorište "Vladimir Hurban Vladimirov" sa scenama u Bačkom Petrovcu, Kovačici i Staroj Pazovi. Ovo pozorište vrši ulogu profesionalnog pozorišta za slovačku narodnost u Vojvodini. Najznačajniji muzički festivali Slovaka su: Festival folklora Slovaka Vojvodine "Tancuj, tancuj", koji se svake godine održava u Bačkom Petrovcu, Festival pevača - solista slovačkih izvornih narodnih pesama "Stretnutie v pivnickom poli" u Pivnicama, Dečiji folklorni festival "Zlata brana" u Kisaču. Matica slovačka i danas aktivno radi na očuvanju slovačkog identiteta i razvoju društvenog položaja Slovaka, posebno u oblastima prosvete, kulture, umetnosti i slovačkog jezika i pisma.


Preuzmite Leksikon u pdf formatu

Leksikon multikulturalnosti, izbor iz sadržaja

© 2016 Centar za interkulturnu komunikaciju - CINK. Sva prava zadržana.
CMS Web Design and Production - Luka Salapura