Leksikon multikulturalnosti - L


A B C Č Ć D Đ E F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Z Ž

Liberalizam

Pojam se odnosi na filozofski i politički pravac u središtu koga je zaštita slobode i prava pojedinca. Liberalizam smatra zaštitu ličnih sloboda osnovnom svrhom postojanja države. Pristalice liberalizma vide sebe kao zaštitnike slobode, a posebno ističu pravo pojedinca da sam oblikuje društvo. Koreni liberalizma nalaze se u humanizmu i renesansi, industrijskoj revoluciji, kao i engleskoj Slavnoj revoluciji (1688). Prosvetiteljstvo i pokret za nezavisnost SAD kao nosioci težnji, koje su suprotne apsolutnoj monarhiji, merkantilizmu i religioznosti, uticali su na uobličavanje ideja liberalizma. Engleski filozof Džon Lok (1632–1704) u delima Dve rasprave o vladiPismo o toleranciji ustanovio je osnovne ideje liberalizma: ekonomsku slobodu –  pravo na posedovanje i korišćenje imovine, kao i intelektualnu slobodu, koja uključuje i slobodu savesti. Svi ljudi, po Loku, imaju prirodno pravo na život, slobodu i imovinu. Lokovo učenje o slobodi, razumu, njegove teorije o prirodnom pravu i pravu na pobunu protiv nepravedne vlasti imali su dubok uticaj u oblikovanju Američke i Francuske revolucije. Lokova načela da je vlasništvo prirodno pravo i da, samim tim, bilo kakvo državno mešanje u privatno vlasništvo vodi gušenju slobode, postala su glavni principi modernog liberalizma. Osnove ekonomskog liberalizma postavila je grupa francuskih ekonomista – fiziokrati, koji su bili protivnici merkantilizma. Opirali  su se državnom uticaju na privredu, formiranje carina i propisa, a zalagali za slobodno kretanje roba i kapitala. Suzbijali su uticaj esnafa i verovali da je zemlja jedini pravi izvor bogatstva. Početkom 19. Veka, liberali su oslobođenje naroda od strane monarhističkih vlasti smatrali produžetkom borbe za prava pojedinca (primer Đuzepe Macini). Klasičnu odbranu lične slobode predstavlja delo Džona Stjuarta Mila O slobodi. Liberalizam najveću pažnju poklanja pojedincu i zagovara stanovište da putem obrazovanja i samodiscipline ljudi mogu da neutrališu nejednakosti. Pored manjih odstupanja liberali se i danas zalažu za ustavnu vlast, predstavničku demokratiju, vladavinu prava, poštovanje slobode i prava čoveka i građana, posebno slobode govora i štampe, kao i slobodno tržište i trgovinu.


Preuzmite Leksikon u pdf formatu

Leksikon multikulturalnosti, izbor iz sadržaja

22 novembar 2016
22 novembar 2016
05 novembar 2016
© 2016 Centar za interkulturnu komunikaciju - CINK. Sva prava zadržana.
CMS Web Design and Production - Luka Salapura